と・ば・たら (giới hạn vế sau)
Sự khác nhau về giới hạn của vế sau trong ba dạng điều kiện と/ば/たら
Cách dùng
Ba dạng điều kiện này có sự khác biệt giới hạn rõ ràng ở điểm “vế sau có đi được với các biểu đạt chủ quan như ý chí, mệnh lệnh, lời nhờ hay không”; ở trình độ N3 đây là chi tiết dễ bị bỏ qua nhưng thường được đặt bẫy trong đề thi. Vế sau của 「と」 về cơ bản không đi được với ý chí/mệnh lệnh/rủ rê/lời nhờ; 「ば」 khi vế trước là động từ hành động và mô tả một sự kiện tương lai cụ thể thì vế sau cũng không đi được, nhưng khi vế trước là động từ chỉ trạng thái/tính từ (ある、いる、できる、暇だ v.v.) thì được; 「たら」 ít giới hạn nhất, dù vế trước là động từ hành động hay trạng thái, vế sau đều tự do đi với ý chí, mệnh lệnh, lời nhờ.
Ví dụ
- 明日、雪が降ったら、家にいよう。Ngày mai nếu có tuyết thì ở nhà thôi.
- お金があれば、旅行に行こう。Nếu có tiền thì đi du lịch thôi.
- 会議が終わったら、連絡してください。Sau khi cuộc họp kết thúc, xin hãy liên lạc với tôi.
Phân biệt 「と・ば・たら (giới hạn vế sau)」 và 「ば・たら・なら (tổng kết câu điều kiện)」
Có thể nhớ một thứ tự phán đoán đơn giản: khi thấy vế sau là các biểu đạt kiểu ý chí/mệnh lệnh/lời nhờ thì loại 「と」 trước; rồi xem động từ vế trước là động từ hành động hay trạng thái — nếu là sự kiện hành động cụ thể một lần thì 「ば」 cũng có khả năng cao không dùng được, lúc này chỉ có 「たら」 là lựa chọn an toàn.
Mẫu so sánh: ば・たら・なら (tổng kết câu điều kiện)
Luyện tập
- 明日、雪が降ったら、家にいよう。
- 明日、雪が降ると、家にいよう。
- 明日、雪が降れば、家にいよう。
- 明日、雪が降ったなら、家にいろう。
Xem đáp án và giải thích
Vế sau là biểu đạt ý chí, vế trước lại là sự kiện cụ thể một lần, lúc này chỉ có 「たら」 là an toàn.
- 会議が終わったら、連絡してください。
- 会議が終わると、連絡してください。
- 会議が終われば、連絡してください。
- 会議が終わったらば、連絡してください。
Xem đáp án và giải thích
Khi vế sau là lời nhờ thì không dùng 「と」; vế trước là hành động một lần nên 「ば」 cũng không hợp, dùng 「たら」.
- お金があれば、旅行に行こう。
- お金があると、旅行に行こう。
- お金があるば、旅行に行こう。
- お金があれば、旅行に行くよう。
Xem đáp án và giải thích
Khi vế trước là động từ trạng thái như 「ある」, sau 「ば」 có thể đi với biểu đạt ý chí.
Nội dung trang này từ đâu
Các mẫu ngữ pháp được chọn và phân cấp theo phạm vi thi JLPT N5〜N1. Phần giải thích và câu ví dụ do Bunpo Dojo tự biên soạn, không sao chép từ giáo trình. Nếu thấy chỗ nào sai, vui lòng gửi email tới juxingdaochang@foxmail.com.