〜たら(発見)
Vừa … thì thấy … (phát hiện bất ngờ)
Cách dùng
「〜たら、〜た」 diễn đạt sau khi làm một hành động thì phát hiện ra một tình huống không ngờ tới, tương đương “vừa … thì thấy …”, “… thì hóa ra …”. Đặc trưng then chốt: vế sau bắt buộc ở quá khứ, và nội dung là điều người nói không biết trước, ngoài dự đoán. Vì là phát hiện bất ngờ, vế sau hay dùng dạng miêu tả trạng thái 「〜ていました」. Hình thức giống hệt 「たら」 chỉ giả định, chỉ phân biệt được nhờ thì và nội dung của vế sau — phải xem vế sau có ở quá khứ không trước.
Ví dụ
- 家に帰ったら、友達が来ていました。Vừa về đến nhà thì thấy bạn đã đến.
- 家に帰ったら、友達が来ていました。Về đến nhà thì thấy bạn đến chơi.
- 窓を開けたら、雪が降っていました。Mở cửa sổ ra thì thấy tuyết đang rơi.
Cách dùng chi tiết
Làm một hành động xong thì phát hiện tình huống ngoài dự đoán (vừa … thì thấy …)
- 家に帰ったら、友達が来ていました。Vừa về đến nhà thì thấy bạn đã đến.
- 窓を開けたら、富士山が見えました。Mở cửa sổ ra thì nhìn thấy núi Phú Sĩ.
Đi / làm xong mới phát hiện kết quả khác dự tính
- 店に行ったら、休みでした。Đến cửa hàng thì hóa ra hôm đó nghỉ.
- 財布を開けたら、お金が入っていませんでした。Mở ví ra thì thấy không có tiền.
Lỗi hay gặp
- Hình thức giống hệt 「たら」 giả định, khác biệt hoàn toàn nằm ở vế sau: vế sau ở quá khứ, và nội dung là tình huống bất ngờ không biết trước — đó là cách dùng “phát hiện” này.
- Vế sau bắt buộc ở quá khứ. Nếu viết ở hiện tại / tương lai thì thành câu điều kiện giả định: 家に帰ったら、電話します (về nhà rồi tôi sẽ gọi điện).
- Vế trước là hành động mình làm, vế sau là điều mình “phát hiện”, ngoài tầm kiểm soát của mình. Vì vậy vế sau không thể là hành động có ý chí của chính mình.
- 「〜ていました」 rất hay dùng, vì điều phát hiện thường là một trạng thái đã có sẵn.
Phân biệt 「〜たら(発見)」 và 「〜たら(条件)」
Cùng một 「たら」, phân biệt bằng thì của vế sau: vế sau ở hiện tại / tương lai = điều kiện giả định (降ったら、出かけません); vế sau ở quá khứ = phát hiện bất ngờ đã xảy ra (帰ったら、来ていました).
Mẫu so sánh: 〜たら(条件)
Phân biệt 「〜たら(発見)」 và 「Vてから」
「てから」 chỉ thứ tự trước sau khách quan; 「たら」 dùng để chỉ phát hiện mang sắc thái “không ngờ, hóa ra”. Khi đề nhấn mạnh sự bất ngờ, 「たら」 sát nghĩa hơn.
Mẫu so sánh: Vてから
Luyện tập
- 家に帰ったら、友達が来ていました。
- 家に帰りますたら、友達が来ていました。
- 家に帰って、友達が来ていました。
- 家に帰るたら、友達が来ていました。
Xem đáp án và giải thích
「〜たら」 nghĩa là “vừa … thì thấy …”, phía trước là thể た + ら. 「帰りますたら」 nối thẳng thể ます với たら; 「帰るたら」 nối thẳng thể từ điển, đều sai.
- 箱を開けたら、中は空でした。
- 箱を開けますたら、中は空でした。
- 箱を開けて、中は空でした。
- 箱を開けるたら、中は空でした。
Xem đáp án và giải thích
Cách dùng phát hiện bất ngờ của 「〜たら」: thể た + ら. 「開けますたら」 nối thẳng thể ます với たら; 「開けるたら」 nối thẳng thể từ điển, đều sai.
Xem đáp án và giải thích
Cách dùng phát hiện của 「〜たら」: gốc 開け + たら, nghĩa là “vừa … thì thấy …”.
Nội dung trang này từ đâu
Các mẫu ngữ pháp được chọn và phân cấp theo phạm vi thi JLPT N5〜N1. Phần giải thích và câu ví dụ do Bunpo Dojo tự biên soạn, không sao chép từ giáo trình. Nếu thấy chỗ nào sai, vui lòng gửi email tới juxingdaochang@foxmail.com.